INSPIRE og grunngerð

INSPIRE

Grunngerð stafrænna landupplýsinga í Evrópu

inspire_logo

Tilskipun Evrópuþingsins og -ráðsins 2007/2/EB um að koma á grunngerð fyrir landupplýsingar í Evrópubandalaginu (hér eftir INSPIRE) var tekin í gildi 14. Mars 2007. Í gegnum EFTA er þessi tilskipun tekin upp á Íslandi og með lögum nr. 44/2011 um grunngerð fyrir stafrænar landupplýsingar, reglugerð nr. 390/2012 um lýsigögn fyrir stafrænar landupplýsingar og reglugerð nr. 414/2014 um stafrænar landupplýsingar var INSPIRE tilskipunin innleidd á Íslandi. Vegna upptöku tilskipunarinnar í gegnum EFTA hefur Ísland þriggja ára frest á allar tímasetningar tilskipunarinnar varðandi innleiðingu og framkvæmd.

Nokkrar meginreglur INSPIRE eru:

  • Gögnum skal einungis safnað einu sinni.
  • Gögnum skal vera haldið við þar sem hægt er að gera það á sem hagkvæmastan hátt.
  • Einfalt yfirlit veri til yfir hvaða gögn og þjónusta er í boði (lýsigögn).
  • Gögn ætti að nota frá upprunastað sínum.
  • Tryggt sé að hægt sé að nota gögn frá mörgum í mismunandi samhengi

Meginmarkmið INSPIRE tilskipunarinnar er að greiða aðgang almennings að umhverfistengdum stafrænum landupplýsingum. Til að ná því markmiði þarf að byggja undir þær landupplýsingar með öflugum viðmiðunargögnum svo sem stjórnsýslumörkum, samgöngum, vatnafari, hæðargögnum, verndarsvæðum og mörgum öðrum gagnaflokkum.

Þessir gagnaflokkar eru nefndir „þemu“ og er þeim skipt í þrjá viðauka við tilskipunina. Í fyrsta viðauka eru níu þemu sem ná yfir öll helstu viðmiðunargögn, allt frá viðmiðunarhnitakerfum, til verndarsvæða. Í öðrum viðauka eru gildisaukandi gögn, skipt í fjögur þemu: Hæð, Landgerð, Uppréttar fjarkönnunarmyndir og Jarðfræði. Í þriðja viðauka er að finna hinar eiginlegu umhverfistengdu landupplýsingar í 21 þema. Þau ná yfir fjölbreytt svið frá tölfræðieiningum, byggingum til búsvæða og lífvist, útbreiðslu tegunda og haffræðilegra landfræðifitja.

Krafa hvílir á aðildarlöndum að standa skil á þessum gagnaflokkum skv. ákveðnu forsniði og stöðlum. Nýtist það sem stöðlun og samskiptamáti með stafrænar landupplýsingar.

Grunngerð stafrænna landupplýsinga á Íslandi

Hver eru þá tengslin milli INSPIRE og grunngerðar stafrænna landupplýsinga á Íslandi?

iceland_flag_and_map_puzzle, Mynd fengin frá CafePress - Copyrights Cafepress.co.uk

 

Til að uppfylla kröfur INSPIRE þarf Ísland að útvega ákveðin gögn á ákveðnu sniði séu þau á annað borð til. Tvær nálganir eru mögulegar við þetta verkefni; annars vegar að kosta til mikillar vinnu í hvert sinn sem uppfæra á hin opinberu INSPIRE gögn Íslands við að finna gögnin, kortleggja þau að kröfum INSPIRE, varpa þeim yfir á þetta ákveðna snið og vona svo að stofnanir og sveitarfélög breyti ekki miklu fyrir næstu umferð. Hin leiðin er að koma upp stöðluðum aðferðum, boðleiðum og verkefnaskiptingu sem tryggir það að hinn almenni Íslenski borgari geti með lítilli fyrirhöfn fengið aðgang að landupplýsingum í eigu hins opinbera og að ferlið við að uppfylla skilyrði INSPIRE verði sem sjálfvirkast og hagkvæmast. Ekki þarf að tiltaka hvor leiðin var valin.

Samkvæmt lögum nr. 44/2011 um grunngerð fyrir stafrænar landupplýsingar er grunngerð:

„Tækni, stefnur, staðlar og mannauður sem þarf til að afla stafrænna landupplýsinga, vinna úr þeim, varðveita, miðla og auðvelda notkun þeirra.“

Landmælingar Íslands fara með framkvæmd innleiðingar þessarar tilskipunar auk þess sem þær fara með framkvæmd ofannefndra laga og reglugerða. Á heimasíðu þeirra grunngerd.lmi.is má fá frekari upplýsingar um INSPIRE tilskipunina og vinnu við grunngerð stafrænna landupplýsinga á Íslandi.